Het buurschap

Norg - Het Buurschap

Het Buurschap (N.D.V. 1921)
Gelegen tussen de veenmoerassen

Het ligt voor de hand, dat de boerenbevolking in het zandgedeelte van Drenthe, geisoleerd gelegen tussen de veenmoerassen, veel op zichzelf was aangewezen. Daarom gingen ze dicht bijeen wonen in kluften of gehuchten, om elkaar in nood en dood bij te staan. "Buur" betekent "Boer", dus buurschap is in zekere zin "boerschap". Zo'n buurschap was samengesteld uit eigenerfden, volgerechtigd in de Marke (de buren in strikte zin) en de keuters, welks plaatselijk bestuur de gemeenschappelijke landbouwbelangen behartigde, waaronder ook het beheer der gemene gronden. Onder gemene gronden moet men verstaan de onverdeelde gronden gelegen tussen de verschillende buurschappen, die niemandsland waren. Deze onverdeelde gronden waren zeer uitgestrekte wildernissen en derhalve dun bevolkt. Toen de bevolking toenam, vormden zich ook hier bewoningskernen met bijbehorend bouwland, gesticht door een groep uit de oer-buurschap. Drenthe is vrijwel geheel door buurschappen opgebouwd. In de beginne bestonden de gehuchten natuurlijk uit boerenhoeven, zodat de gemeenschap bestond uit louter gelijk gerechtigden en keuters. Een buurschap had verordende bevoegdheden, d.w.z. ze kon zgn. boer-willekeuren uitvaardigen (naoberplichten, boerwerken enz.). Het verplichten tot werkzaamheden (boerwerken) ten nutte van het algemeen, heeft dikwijls tot geschillen aanleiding gegeven. In een geschil uit 1847 zegt de Asser Kantonrechter, dat de kerspelen en buurschappen aan het willekeurartikel van het Landrecht, de bevoegdheden ontlenen, in het boerwerken te betrekken ieder individu als grondbezitter in marke, buurschap of kerspel. Buurschap en marke zijn dus nauw met elkaar verweven. Buurschappen zijn de kleinste en tevens oudste publiekrechterlijke, territoriaal bepaalde rechtskringen, waaruit een bepaald gebied was opgebouwd.

"Geschiedenis én Historie welke waard zijn bewaard te worden voor ons nageslacht."
- Historische Vereniging Norch